Podobnie jak inne kraje Europy, przeżyła Polska w XVI w. „przewrót cen", mianowicie bardzo wybitną ich zwyżkę, spowodowaną masowym napływem metali szlachetnych, głównie srebra, z Ameryki do Europy. Polska należała do krajów, w których zwyżka ta nastąpiła, dość późno, mianowicie dopiero około 1550 r. Druga połowa XVI w. stanowiła okres najintensywniejszej zwyżki cen., która skończyła się na początku XVII w.
Najsilniejszemu wzrostowi uległy ceny wytworów gospodarstwa wiejskiego, a mianowicie artykułów spożywczych; wzrost płac pozostał przeważnie daleko w tyle za wzrostem cen towarów. Tendencja ta w szeregu ośrodków utrzymała się w XVII i XVIII w.
We Lwowie w końcu XVII w. cyfry indeksowe wynosiły (przyjmując lata 1521—1525 za 100) dla towarów spożywczych 728; dla ogółu towarów — 303; dla płacy roboczej — 170. Z cyfr tych wynika, że mamy tu do czynienia z silnym spadkiem siły płac. Podobne zjawisko zostało zaobserwowane w Krakowie w XVI w. Przy przyjęciu cen z lat 1596— 1600 za 100, ceny w latach 1551—1556 wynosiły dla towarów 54, dla płacy 72. Podobnie w Lublinie indeks siły płac spadł w latach 1570 — 1795 ze 100 na 84, osiągając swoje minimum w latach 1721—1730. Natomiast w Krakowie w XVII i XVIII w. siła kupna płacy rozwijała się, na ogół biorąc, na poziomie wyższym niż koszty utrzymania, z wyjątkiem jednak pewnych niedługich okresów, kiedy ceny rosły szybciej niż płace. Tak samo w Warszawie w XVIII w. płace robotników wzrastają na ogół proporcjonalnie do wzrostu cen. Wzrost ten dla robotników wykwalifikowanych wynosił 72%, a dla niewykwalifikowanych 92%, tymczasem ceny produktów spożywczych wzrosły w tym czasie o 79%. Płace funkcjonariuszy miejskich wzrosły w tym czasie o 167%, a urzędników miejskich nawet 800%.
W rozwoju cen w XVIII w. dużą rolę odegrały dwa przesilenia pieniężne: za czasów Zygmunta III i Jana Kazimierza. Ceny nominalne w coraz bardziej dewaluowanych groszach podnoszą się szybko; natomiast po przeliczeniu tych wzrastających cen na srebro okazuje się, że ceny w latach najbliższych przesilenia spadały i dopiero później wracały do poprzedniego poziomu.